Početkom 1993. godine dolazi do reorganizacije i okrupnjavanja jedinica Armije na kalesijskom području, tako da je na zahtjev Ratnog predsjedništva opštine Kalesija i Opštinskog štaba TO Kalesija naredbom komandanta 2. korpusa 5. februara 1993. godine formirana 205. brdska brigada Kalesija. U trenutku nastajanja brigada je u svom sastavu imala: komandu, tri brdska bataljona, izviđačko – diverzantsku četu “Rambo”, protivoklopnu četu, četu za podršku, samostalnu pješadijsku četu, izviđački vod, vod vojne policije, inžinjerski vod i druge prištapske jedinice, ukupno 1662 pripadnika.
Komanda brigade je bila smještena u Saračima, komanda 1. bataljona u gradu Kalesija, komanda 2. bataljona u G. Raincima, komanda 3. bataljona u G. Vukovijama (Masle), DIČ “RAMBO” u Brdima (nastala od izviđačko diverzantskih vodova 2. i 3. bataljona), Samostalna pješadijska četa u Jajićima, Izviđački vod u Donjim Raincima, Vod vojne policije u G.Raincima, i Inžinjerijski vod u Saračima.
Bilo je više reorganizacija brigade, najznačajnija je ona od 1. jula 1993. godine, kada u njen satav ulazi Tojšićki bataljon iz sastava Opštinskog štaba TO Kalesija i jedna izviđačka četa iz Nastavnog centra u Meškovićima.
Prilikom rasformiranja Opštinskog štaba TO Kalesija 25. januara 1994. godine, u sastav brigade su ušli: komanda opštinskog štaba, izviđačko-diverzantska četa Crni vukovi, četa vojne policije, inžinjerijska četa, logistička četa i ratna bolnica.
Naredna reorganizacija brigade izvršena je 31. jula 1994. godine, kada je brigada preimenovana u 245. brdsku brigadu.
Od formiranja brigade do njenog rasformiranja kroz brigadu je prošlo oko 6500 boraca i starješina, a broj na sam dan rasformiranja brigade bio je 2007 boraca i starješina. Broj žena u brigadi za vrijeme njenog postojanja u najvećem broju iznosio je 51 i bile su raspoređivane na različite dužnosti , od borca na liniji do borca ljekara u svim sastavima jedinica brigade. Komandanti brigade bili su Mehmed Husić, Mirsad Gutić i Muhamed Avdić.
U toku svog ratnog puta 205. brigada je izvodila odbrambena i ofanzivna borbena dejstva. Osnovni zadatak 205/245. brigade bio je odbrana dostignutih linija u svojoj zoni odgovornosti, koja se mijenjala i obuhvatala istočno kalesijsko ratište i majevičko ratište. U njenoj zoni odgovornosti bilo je više agresorskih napada ali linije nisu nigdje pomjerene unazad. Brigada je pokrivala dijelove dva fronta: istočni prema Drini i sjeverni prema Majevici. Od neprijateljskih snaga naspram sebe brigada je imala s jedne strane 1. birčansku (šekovićku) brigadu i Zvorničku brigadu iz sastava Drinskog korpusa tzv. VRS, a s druge strane majevičke brigade iz Lopara i Ugljevika iz sastava istočno-bosanskog korpusa tzv. VRS. Zadnji pokušaj srpskih snaga da ovladaju gradom Kalesija desio se u decembru 1993. godine kada je Zvornička brigada tzv. VRS pokušala pravcem Hemlijaši – Brezik – Memići ovladati gradom i spojiti se sa 1. birčanskom brigadom na njenim položajima u Zelini i Visu. Taj pokušaj je osujećen.
U najznačajnije aktivnosti 205. brigade ubrajaju se i ofanzivna borbena dejstva. Tu spadaju aktivnosti 10.marta 1993.godine u rejonu Visa u sadejstvu sa 216. živiničkom brigadom, zatim 3. aprila 1993. godine na pravcu Brezik-Hemlijaši-Staro Selo s ciljem ovladavanja Mahalom i Bulatovcima, pri čemu se posebno istakla četa “Rambo”. Brigada je učestvovala u aktivnim borbenim dejstvima i na pravcu Banj Brdo i Stolice 12.aprila 1993.godine, u sadejstvu sa 1. Teočanskom brigadom, takođe i 13-15.maja 1994. godine prema Maloj Jelici i Lisači.
U toku maja 1994. godine iz sastava ove brigade izdvojen je 5. manevarski bataljon, čiji borci su činili okosnicu 241. Sprečanske brigade prilikom njenog formiranja u junu 1994. godine.
Borci 205. brdske brigade, osim na kalesijskom ratištu, ratovali su i na teočanskom ratištu, na brčanskom, sarajevskom ratištu, na Vozući…
U julu 1995. godine pripadnici 245. brdske brigade su izvodili borbena dejstva na liniji odbrane Memići – Pandurica – Nezuk u cilju vezivanja neprijateljskih snaga i izvlačenja stanovništva koje se iz Srebrenice probijalo prema slobodnoj teritoriji.
(Gornja Spreča)
